اثربخشی بسته تعاملاتی مهارتهای نیکزیستن بر ارتقای نیکزیستی و فضایل استادان دانشگاههای ایران
محورهای موضوعی : روانشناسی
محمد خداياري فرد
1
*
,
مرجان حسنی راد
2
,
سعید زندی
3
,
اعظم آصف نیا
4
,
امیرحسین دانشمند کفترودی
5
1 - گروه روانشناسی تربیتی و مشاوره، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 - گروه روانشناسی تربیتی و مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 - گروه مشاوره، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 - گروه فلسفۀ تعلیم و تربیت، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 - گروه روانشناسی کاربردی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
کلید واژه: اخلاق, استادان دانشگاه, بهزیستی روانشناختی, توانمندیهای منش, روانشناسی مثبت,
چکیده مقاله :
هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی بسته تعاملاتی مهارتهای نیکزیستن بر ارتقای نیکزیستی و فضایل استادان دانشگاه بود. این مجموعهپژوهش از نوع پیشآزمایشی با طرح پیشآزمون–پسآزمون اجرا شد. بدینصورت که دوره نخست نیکزیستن با حضور 12 نفر از استادان دانشگاه تهران، دوره دوم با حضور 19 نفر از استادان دانشگاههای کشور و دوره سوم با حضور 10 نفر از استادان دانشگاههای کشور طی 12 جلسه دوساعته برگزار شد. شرکتکنندگان پیش و پساز مداخله به سیاهه توانمندیهای منش (خدایاریفرد، حسنیراد و حجازی، 1399) و پرسشنامه نیکزیستی روانشناختی ریف (1980) پاسخ دادند. نتایج آزمون واریانس اندازهگیری مکرر یکراهة چندمتغیری نشان داد که آموزش مهارتهای نیک زیستن بهصورت معناداری به تغییرات مثبت فضیلت شجاعت (01/0 P<، 15/6=F) و انسانیت (01/0P< ، 11/13=F) در دوره اول و تغییرات مثبت فضیلت انسانیت (05/0P< ، 82/4=F) و تعالی (05/0P< ، 74/5=F) در دوره دوم، منجر شده است. همچنین تغییرات مثبت و معنادار مؤلفه رضایت از زندگی (05/0P< ،48/3=F)، معنویت (05/0P<، 24/4=F)، شادی (01/0P< ،68/8=F)، رشد (05/0P< ، 07/5=F) و روابط مثبت (05/0 P< ، 13/5 F=) در دوره اول و مؤلفه شادی (05/0P< ، 59/3= (F در دوره سوم را بههمراه داشته است. بهطور کلی، یافتهها نشان میدهند که استفاده از این بسته آموزشی–تعاملاتی میتواند نقش مؤثری در ارتقای ابعاد مختلف نیکزیستی استادان ایفا کند.
This study aimed to develop a localized well-being skills interactive package and assess its effectiveness in promoting the well-being and virtues of university administrators and faculty members. This study utilized a pre-experimental, pre-test-post-test design. The first training program was attended by 12, 19 and 10 university administrators and faculty members from Iranian universities. Each session spanned 12 two-hour meetings. Participants completed the Character Strengths Questionnaire (Khodayarifard, Hassaniraad & Hejazi, 2020) and the Psychological Well-Being Questionnaire (Ryff, 1980) before and after the intervention. The one-way repeated measures MANOVA test results revealed that well-being skills interactive package significantly enhanced the virtues of courage (p < 0.01, F = 6.15) and humanity (p < 0.01, F = 13.11) in the first session, and humanity (p < 0.05, F = 4.82) and transcendence (p < 0.05, F = 5.74) in the second. Additionally, significant improvements were observed in life satisfaction (p < 0.05, F = 3.48), spirituality (p < 0.05, F = 4.24), happiness (p < 0.01, F = 8.68), growth (p < 0.05, F = 5.07), and positive relationships (p < 0.05, F = 5.13) in the first session, and in happiness (p < 0.05, F = 3.59) in the third session. Other results and their implications are discussed. This educational-interactive package may play an effective role in enhancing various dimensions of individual well-being.
انصاری شیخ محله، داود؛ سورانی یانچشمه، رضا و نصیری فرقانی، بابک (1402). ارائه مدل ارتقای سلامت روانی اعضای هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، 17(2)، 295-326. dor: 20.1001.1.27171329.1402.17.2.11.2
احمدی، پرستو (1396). طراحی مدل جذب منابع انسانی مبتنی بر عدالت برای دستگاههای دولتی ایران. مدیریت شهری، 47، 49-60.
بیانی، علیاصغر؛ کوچکی، عاشورمحمد و بیانی، علی (1387). روایی و پایایی مقیاس بهزیستی روانشناختی ریف. مجلة روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار)، 14(2)، 146-151.
زمانی کیاسری، عالیه؛ حسینی، سیدحمزه؛ قهرانی، نسیم؛ مرادی، سیاوش؛ قاسمپوری، سیدخسرو؛ عابدینی، احسان و ذبیحی ززولی، عاطفه (1404). ارزیابی وضعیت فرسودگی شغلی اعضای هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران و رابطه آن با عوامل جمعیتشناختی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 35)24)، 123-133.
حجتی، قصیده؛ نقش، زهرا و خدایاریفرد، محمد (1400). رابطه بين سبک دلبستگی و هويت اخلاقی: نقش واسطهای همدلی. مجله روانشناسی، 25(2)، 215-235.
حسنی راد، مرجان؛ خدایاریفرد، محمد و حجازی، الهه (1399الف). اثربخشی بسته آموزش توانمندیهای منش فرهنگمحور بر تقویت توانمندیهای منش و ارتقای نیکزیستی ذهنی دانشجویان. علوم روانشناختی، 19(96)، 1533-1545. Dor: 20.1001.1.17357462.1399.19.96.9.7
حسنی راد، مرجان؛ خدایاریفرد، محمد و حجازی، الهه (1399ب). طبقهبندی توانمندیهای منش و فضایل با تأکید بر فرهنگ. مجله روانشناسی، 24(4).
خدایاریفرد، محمد؛ آسایش، محمدحسن؛ زندی، سعید و حسنیراد، مرجان (1403). راهنمای عملی مهارتهای نیکزیستن. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
خدایاریفرد، محمد؛ حسنی راد، مرجان؛ زندی، سعید و غباری بناب، باقر (1404). روانشناسی و رواندرمانی مثبت: مبانی نظری و کاربردهای عملی. تهران: انتشارات ارجمند.
خدایاریفرد، محمد؛ حسنی راد، مرجان و حجازی، الهه (1399). ساخت و رواسازی پرسشنامه توانمندیهای منش ایرانیان. اندازهگیری تربیتی، 10(40)، 55-85. https://doi.org/10.22054/jem.2020.52575.2052
رشید، طیب و سلیگمن، مارتین (2018). رواندرمانی مثبت: ویژه بالینگران. ترجمه شهیدی، شهریار، رحیمینژاد، پیمان، براتی سده، فرید، تقوی، نغمه، حسنی راد، مرجان و آوادیسیانس، هامایاک (1402). تهران: رشد.
شورای عالی انقلاب فرهنگی (1389). نقشه جامع علمی کشور. تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، دبیرخانه نقشه جامع علمی کشور.
قدمپور، عزتاله؛ منصوري، لیلا؛ خلیلی گشنیگانی، زهرا و امرایی، فروزان (1397). تأثیر آموزش خوددلگرمسازي بر احساس تنهایی و بهزیستی روانشناختی. فصلنامة فرهنگ مشاوره و رواندرمانی، 9(35)، 170. https://doi.org/10.22054/qccpc.2018.33571.1880
قطبینژاد بهرآسمانی، اورانوس و حسنیراد، مرجان (۱۳۹8). مقایسه اثربخشی رواندرمانگری مثبتنگر گروهی و رواننمایشگری بر افزایش نگرش معنوی در زنان مبتلا به درد مزمن. مجله روانشناسی، ۳، ۷۵–۹۰.
کوهنورد، بهرام؛ محمودیپور، فاطمه؛ سعیدی، فریبا؛ تمدنیجهرمی، نگار و هنربخش، مرضیه (1400). ارتباط بین افسردگی و تعارضات سازمانی با عملکرد شغلی در اساتید و کارکنان دانشکده علوم پزشکی لارستان. بهداشت کار و ارتقاء سلامت، 5(1)، 9-1. Doi: 10.18502/ohhp. v5i1.6206
مگیار-مو، جینا. ال (2009). فنون روانشناسی مثبتگرا. ترجمه فرید براتی سده (1391). تهران: انتشارات رشد.
نادری، محمدحسن؛ احدی، حسن؛ بهرامی، هادی و حاتمی، حمیدرضا (1396). اثربخشی آموزش گروهی هوش معنوی بر بهزیستی روانشناختی در دانشآموزان دوره دبیرستان. توسعه آموزش جندیشاپور اهواز، 8(ویژهنامه)، 123-129. نهجالبلاغه (1368). ترجمه سیدجعفر شهیدی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
نیمک، رایان (1402). بر قله اقتدار با توانمندیهای منش. ترجمه محمد خدایاری فرد و مرجان حسنی راد. تهران: سایة سخن.
نیمک، رایان و مکگرث، رابرت (1401). مداخلات در توانمندیهای منش: راهنمای متخصصان بالینی. ترجمه محمد خدایاریفرد، مرجان حسنی راد و کتایون حلمی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
Akram, M. (2019). Psychological wellbeing of university teachers in Pakistan. Journal of Education and Educational Development, 6(2). 235-253. https://doi.org/10.22555/ joeed. v6i2.2473
Castro, R. P., Haug, S., Wenger, A., & Schaub, M. P. (2022). Longer-Term Efficacy of a Digital Life-Skills Training for Substance Use Prevention. American Journal of Preventive Medicine, 63(6), 944-953. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2022.06.017
De Paula, A. V., & Boas, A. A. V. (2017). Well-being and quality of working life of university professors in Brazil. Quality of life and quality of working life, 187-210. DOI: 10.5772/intechopen.70237
Donaldson, S. I., Ko, I., & Whelan, E. A. (2022). Multidimensional interventions and their impact on well-being. Journal of Positive Psychology, 17(2), 134-145. https://doi.org/10.1080/17439760.2021.1871234
Dweik, R. F., & Shakarchi, A. R. (2019). Positive psychology interventions: A review of the literature. International Journal of Psychology, 54(5), 691-701. https://doi.org/10.1002/ijop.12527
Elliott, M., & Blithe, S. J. (2021). Gender Inequality, Stress Exposure, and Well-Being among Academic Faculty. International Journal of Higher Education, 10(2), 240-252. https://doi.org/10.5430/ijhe.v10n2p240
Frederickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218-226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
García-Álvarez, D., Soler, M. J., & Achard-Braga, L. (2021). Psychological well-being in teachers during and post-covid-19: Positive psychology interventions. Frontiers in psychology, 12, 769363. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.769363
Hendricks, J., & White, S. (2020). Cultural considerations in positive psychology interventions. Cultural Diversity and Ethnic Minority Psychology, 26(4), 482-491. https://doi.org/10.1037/cdp0000270
Höfer, S., Gander, F., Höge, T., & Ruch, W. (2020). Character Strengths, Well-Being, and Health in Educational and Vocational Settings. Applied Research in Quality of Life, 15, 301–306. https://doi.org/10.1007/s11482-018-9688-y
Khodayarifard, M. & Hasaniraad, M. (2021). Effectiveness of culture-based character strengths training package on promoting wellbeing of students. 7th World Congress on Positive Psychology.
Khodayarifard, M., & Hasaniraad, M. (2019). Positive thinking; an attempt to develop a spiritual theoretical model, a positive thinking scale and a positive thinking skills training package. 6th World Congress on Positive Psychology.
Khodayarifard, M., Hassaniraad, M., Zandi, S., & Ghobari-Bonab, B. (2025). Positive Psychology & Psychotherapy: Theoretical Foundations and Practical Applications. Tehran: Arjmand.
Khodayarifard, M., Asayesh, M., Zandi, S., & Hassaniraad, M. (2024). A Practical Guide to Well-Living Skills. Tehran: University of Tehran Press.
Kim, J., Hwang, Y., & Park, S. (2022). Peer-based positive interventions: A systematic review. Journal of Positive Psychology, 17(3), 231-246. https://doi.org/10.1080/17439760.2021.1921251
Lian, L., Guo, S., Wang, Q., Hu, L., Yang, X., & Li, X. (2021). Calling, character strengths, career identity, and job burnout in young Chinese university teachers: A chain-mediating model. Children and Youth Services Review, 120, 105776. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105776
Manusov, V., Stofleth, D., Harvey, J. A., & Crowley, J. P. (2020). Conditions and consequences of listening well for interpersonal relationships: Modeling active-empathic listening, social-emotional skills, trait mindfulness, and relational quality. International Journal of Listening, 34(2), 110–126. https://doi.org/10.1080/10904018.2018.1507745
Pace, F., D’Urso, G., Zappulla, C., & Pace, U. (2021). The relation between workload and personal well-being among university professors. Current Psychology, 40, 3417-3424. https://doi.org/10.1007/s12144-019-00294-x
Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (2004). Character strengths and virtues: A handbook and classification. Oxford University Press.
Rile, L. G., Tan, N. L., Salazar, N. J., & Perez, A. G. O. (2015). Expat university professors state of psychological well-being and academic optimism toward university task in UAE. Systemics, Cybernetics and Informatics, 13(3), 28-33.
Ryff, C. D. (2014). Psychological well-being revisited: Advances in the science and practice of eudaimonia. Psychotherapy and Psychosomatics, 83(1), 10-28. https://doi.org/10.1159/000353263 Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A new understanding of happiness and well-being—and how to achieve them. Free Press.
Shoote, J., & Melough, M. (2019). The effectiveness of positive psychology interventions: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 145(10), 1055-1086. https://doi.org/10.1037/bul0000190 Verma, J. (2015). Repeated Measures Design for Empirical Researchers (1st ed.). Wiley.
Wagner, L., Gander, F., Proyer, R. T., & Ruch, W. (2020). Character strengths and PERMA: Investigating the relationships of character strengths with a multidimensional framework of well-being. Applied Research in Quality of Life, 15(2), 307-328. Doi: 10.1007/s11482-018-9695-z
World Health Organization. (2020). Life skills education school handbook: prevention of noncommunicable diseases: approaches for schools. Geneva: World Health Organization.