بررسی نقش طرحوارههای شرم، ایثار، بازداری هیجانی و استحقاق در پیشبینی پرخاشگری پنهان ارتباطی در میان افراد متأهل
محورهای موضوعی : روانشناسی
عرفان عبدالهی چیرانی
1
,
یونس رجائی
2
*
,
مهیار نیک پور رحمت آبادی
3
,
محمدرضا نائیجی
4
1 - دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
2 - دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
3 - دانشکده روانشناسی، دانشگاه استانبول، استانبول، ترکیه.
4 - گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.
کلید واژه: پرخاشگری ارتباطی پنهان, طرحواره استحقاق, طرحواره ایثار, طرحواره بازداری هیجانی, طرحواره شرم,
چکیده مقاله :
خانواده، بنیاد اصلی جامعه است که با ایجاد محیطی امن و حمایتگر، نقش کلیدی در رشد، سلامت روانی و شکلگیری هویت فرد ایفا میکند. پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش طرحوارههای شرم، ایثار، بازداری هیجانی و استحقاق در پیشبینی پرخاشگری پنهان ارتباطی در میان افراد متأهل صورتگرفته است. روش این پژوهش، از نوع توصیفی و همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه افراد متأهل مشغول به تحصیل در دانشگاه بوعلی سینا در سال 1401 تشکیل دادند. براساس فرمول کوکران، تعداد نمونه 384 نفر از میان دانشجویان متاهل دانشگاه بوعلی سینا به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و پرسشنامههای پرخاشگری ارتباطی پنهان (CRAViS) و پرسشنامه طرحوارههای یانگ (YSQ) را تکمیل نمودند. دادههای پژوهش حاضر با استفاده از شاخصهای آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون به وسیله نرم افزارSPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج آزمون همبستگی نشان داد که رابطه میان پرخاشگری ارتباطی پنهان و طرحوارههای شرم، ایثار، بازداری هیجانی و استحقاق مثبت و معنادار است. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیونی نشان داد که مدل مطرح شده 35 درصد از واریانس پرخاشگری ارتباطی پنهان را پیش بینی میکند. در نتیجه، میتوان بیان داشت که طرحوارههای شرم، ایثار، بازداری هیجانی و استحقاق قادر به پیشبینی پرخاشگری ارتباطی پنهان در بین افراد متاهل هستند. این نتایج اهمیت توجه به ساختارهای شناختی و هیجانی در درک رفتارهای پرخاشگرانه غیرمستقیم را برجسته میکند. همچنین، مداخلات روانشناختی که بر اصلاح این طرحوارهها تمرکز دارند، میتوانند به کاهش پرخاشگری پنهان و بهبود کیفیت روابط زناشویی کمک کنند.
Family is the fundamental foundation of society, playing a key role in growth, mental health, and identity formation by providing a safe and supportive environment. The present study aimed to examine the role of the schemas of shame, self-sacrifice, emotional inhibition, and entitlement in predicting covert relational aggression among married individuals. This descriptive-correlational research was conducted on the population of married students at Bu-Ali Sina University in 2022. Based on Cochran’s formula, a sample of 384 married students was selected through convenience sampling and completed the Covert Relational Aggression Scale (CRAViS) and Young Schema Questionnaire (YSQ). Data were analyzed using descriptive statistics and Pearson correlation via SPSS software. Correlation results indicated a significant positive relationship between covert relational aggression and the schemas of shame, self-sacrifice, emotional inhibition, and entitlement. Furthermore, regression analysis showed that the proposed model predicted 35% of the variance in covert relational aggression. Therefore, it can be concluded that the schemas of shame, self-sacrifice, emotional inhibition, and entitlement effectively predict covert relational aggression among married individuals. These findings highlight the importance of cognitive and emotional structures in understanding indirect aggressive behaviors. Psychological interventions focusing on modifying these schemas may help reduce covert aggression and improve marital relationship quality.
حمیدپور، حسن؛ دولتشاهی، بهروز؛ پورشهباز، عباس و دادخواه، اصغر. (۱۳۹۰). کارآیی طرحواره درمانی در درمان زنان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، ۱۷(۲)، 120-132. URL:http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-1207-en.html
خزاعی، سمانه؛ نوابی نژاد، شکوه؛ فرزاد، ولی اله و و زهراکار، کیانوش. (۱۳۹۶). پیشبینی پرخاشگری ارتباطی پنهان (کنارهگیری عاطفی و خراب کردن وجهه اجتماعی) بر اساس سبکهای دلبستگی در زنان متأهل شهر بیرجند: نقش میانجی احساس شرم و گناه. مطالعات زن و خانواده، ۵(۱)، 103-129. https://doi.org/10.22051/jwfs.2017.10650.1176
خزاعی، سمانه؛ نوابینژاد، شکوه؛ فرزاد، ولیالله و زهراکار، کیانوش. (۱۳۹۵). بررسی ویژگیهای روانسنجی مقیاس پرخاشگری ارتباطی پنهان. پژوهش در سلامت روانشناختی، ۱۰(۲)، 75-88. URL: http://rph.khu.ac.ir/article-1-2590-en.html
غفاری، مجید و رمضانی، نیلوفر .(1398). عدالت زناشویی و کیفیت زناشویی: نقش واسطهای پرخاشگری ارتباطی پنهان. خانواده پژوهی، 15(4)، 503-487. URL:https://jfr.sbu.ac.ir/article_97785.html?lang=en
غیاثی، مهناز؛ مولوی، حسین؛ نشاط دوست، حمید طاهر و صلواتی، مژگان. (1390). بررسی ساختار عاملی پرسشنامهی طرحوارهی یانگ (نسخهی سوم فرم کوتاه) در شهر تهران. دستآوردهای روانشناختی، 18(1)، 118-93. URL:https://psychac.scu.ac.ir/article_11692.html?lang=en
فاتحی، نازنین؛ کچویی، محسن و جوهری فرد، فاطمه. (1403). مکانیسم روانشناختی زیربنای اعتیاد به اینترنت و دلزدگی زناشویی: نقش میانجیگر پرخاشگری ارتباطی پنهان و کیفیت روابط زوجی. مجله روانشناسی، 28(3)، 343-333. http://iranapsy.ir/Article/45324
کوهبومی، زهرا؛ قمری، محسنه و حسینیان، سحر. (۱۴۰۰). پیشبینی خشونت خانگی علیه زنان در دوران قرنطینه کرونا بر اساس انعطافپذیری شناختی: نقش واسطهای تابآوری. مجله ایرانی روانشناسی خانواده، ۷(۲)، 33-46. https://doi:10.22034/ijfp.2021.245578
محمدپور ایردموسی، اعظم و عاقل مسجدی، مریم. (1404). بررسی تعیین تأثیر طلاق عاطفی و خشونت خانگی بر گرایش به روابط فرازناشویی با نقش میانجی گری پریشانی روانشناختی در زنان متأهل. مجله روانشناسی، 29(1)، 48-57. http://iranapsy.ir/Article/46472
نعمتی، کیوان؛ رستمی، سارا و حجت خواه، محسن. (1401) رابطه کیفیت روابط زناشویی با پرخاشگری ارتباطی پنهان در زنان متأهل پیشرفت های نوین در علوم رفتاری، 7(55)، 84-94. http://ijndibs.com/article-۱-۶۶۳-fa.html
Archer, J., & Coyne, S. M. (2005). An integrated review of indirect, relational, and social aggression. Personality and Social Psychology Review, 9(3), 212–230. https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0903_2
Bean, R. C., Ledermann, T., Higginbotham, B. J., & Galliher, R. V. (2020). Associations between relationship maintenance behaviors and marital stability in remarriages. Journal of Divorce & Remarriage, 61(1), 62–82. https://doi.org/10.1080/10502556.2019.1619385
Beck, J. S. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond (2nd ed.). New York, NY: Guilford Press. Bilge, Y., & Balaban, G. (2021). The relationships between personality disorders and early maladaptive schemas and the moderating role of gender. Alpha Psychiatry, 22(1), 12–18. https://doi.org/10.5455/apd.114935
Blaydes, L., Fearon, J. D., & MacDonald, M. (2025). Understanding Intimate Partner Violence. Annual Review of Political Science, 28. https://doi.org/10.1146/annurev-polisci-041322-044022
Breiding, M. J., Smith, S. G., Basile, K. C., Walters, M. L., Chen, J., & Merrick, M. T. (2014). Prevalence and characteristics of sexual violence, stalking, and intimate partner violence victimization-National Intimate Partner and Sexual Violence Survey, United States, 2011. MMWR Surveillance Summaries, 63(8), 1–18. URL:https://stacks.cdc.gov/view/cdc/24861/cdc_24861_DS1
Calvete, E., Estévez, A., & Corral, S. (2007). Intimate partner violence and depressive symptoms in women: Cognitive schemas as moderators and mediators. Behaviour Research and Therapy, 45(4), 791–804. https://doi.org/10.1016/j.brat.2006.07.006
Carroll, J. S., Nelson, D., Yorgason, J. B., Harper, J. M., Hagmann, R., & Jensen, A. C. (2010). Relational aggression in marriage. Aggressive Behavior, 36(4), 315-329. https://doi.org/10.1002/ab.20349
Crawford, E., & Wright, M. O. D. (2014). The impact of childhood psychological maltreatment on interpersonal schemas and subsequent experiences of relationship aggression. In Childhood emotional abuse (pp. 93–116). Routledge. https://doi.org/10.1300/J135v07n02_06
Curtis, D. S., Epstein, N. B., & Wheeler, B. (2017). Relationship satisfaction mediates the link between partner aggression and relationship dissolution: The importance of considering severity. Journal of Interpersonal Violence, 32(8), 1187–1208. https://doi.org/10.1177/0886260515588524
Dumitrescu, D., & Rusu, A. S. (2012). Relationship between early maladaptive schemas, couple satisfaction and individual mate value: An evolutionary psychological approach. Journal of Cognitive & Behavioral Psychotherapies, 12(1), 67–80. URL:https://psycnet.apa.org/record/2013-29676-006
Gao, D., Bullock, A., & Liu, J. (2021). Cross-lagged panel analyses of maternal psychological control and young adolescents’ emotion regulation. Journal of Adolescence, 87, 52–62. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2021.01.001
Gay, L. E., Harding, H. G., Jackson, J. L., Burns, E. E., & Baker, B. D. (2013). Attachment style and early maladaptive schemas as mediators of the relationship between childhood emotional abuse and intimate partner violence. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 22(4), 408–424. https://doi.org/10.1080/10926771.2013.775982
Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.2.348
Gross, J. J., & Thompson, R. A. (2007). Emotion regulation: Conceptual foundations. In J. J. Gross (Ed.), Handbook of emotion regulation (pp. 3–24). New York: Guilford Press
Harper, K., & Arias, I. (2022). Shame and aggression: Examining the role of hidden anger in interpersonal relationships. Journal of Interpersonal Violence, 37(1–2), 234–256. https://doi.org/10.1177/0886260520981234
Hassija, C. M., Robinson, D., Silva, Y., & Lewin, M. R. (2018). Dysfunctional parenting and intimate partner violence perpetration and victimization among college women: The mediating role of schemas. Journal of Family Violence, 33, 65–73. https://doi.org/10.1007/s10896-017-9942-3
Janovsky, T., Rock, A. J., Thorsteinsson, E. B., Clark, G. I., & Murray, C. V. (2020). The relationship between early maladaptive schemas and interpersonal problems: A meta-analytic review. Clinical Psychology & Psychotherapy, 27(3), 408–447. https://doi.org/10.1002/cpp.2439
Knight, N. M., Dahlen, E. R., Bullock-Yowell, E., & Madson, M. B. (2018). The HEXACO model of personality and dark triad in relational aggression. Personality and Individual Differences, 122, 109–114. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.10.016
LaMotte, A. D., Taft, C. T., & Weatherill, R. P. (2016). Mistrust of others as a mediator of the relationship between trauma exposure and use of partner aggression. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 8(4), 535–544. https://doi.org/10.1037/tra0000157
Lawford, H. L., Astrologo, L., Ramey, H. L., & Linden-Andersen, S. (2020). Identity, intimacy, and generativity in adolescence and young adulthood: A test of the psychosocial model. Identity, 20(1), 9–21. https://doi.org/10.1080/15283488.2019.1697271
Li, X., Zhou, N., Fang, X., & Cao, H. (2020). Marital conflict resolution and marital affection in Chinese marriage: Integrating variable-centered and person-centered approaches. Marriage & Family Review, 56(4), 369–389. https://doi.org/10.1080/01494929.2020.1712575
Moral de la Rubia, J., & Ramos Basurto, S. (2015). Couple violence and alexithymia in women from Nuevo Leon. Acta de Investigación Psicológica, 5(1), 1831–1845. URL:https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S200748322015000101831&script=sci_abstract&tlng=en
Pilkington, P. D., Noonan, C., May, T., Younan, R., & Holt, R. A. (2021). Early maladaptive schemas and intimate partner violence victimization and perpetration: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(5), 1030–1042. https://doi.org/10.1002/cpp.2558
Reidy, D. E., Zeichner, A., & Foster, J. D. (2016). Narcissism and aggression: A review of the literature and implications for interpersonal violence. Aggression and Violent Behavior, 31, 1–12. https://doi.org/10.1016/j.avb.2016.06.002
Schmidt, N. B., Joiner, T. E., Young, J. E., & Telch, M. J. (1995). The schema questionnaire: Investigation of psychometric properties and the hierarchical structure of a measure of maladaptive schemas. Cognitive Therapy and Research, 19, 295–321. https://doi.org/10.1007/BF02230402
Siadat, F., Koraei, A., Shahbazi, M., & Dasht Bozorgi, Z. (2023). Relationship Between Attachment Behaviors and Marital Trust Among Nurses with the Mediating Role of Covert Aggression. Journal of Client-centered Nursing Care, 9, 79-88. https://doi:10.32598/JCCNC.9.1.485.1
Tangney, J. P., Stuewig, J., & Mashek, D. J. (2007). Moral emotions and moral behavior. Annual Review of Psychology, 58, 345–372. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.56.091103.070145
Taniguchi, S. T., Freeman, P. A., Taylor, S., & Malcarne, B. (2006). A study of married couples' perceptions of marital satisfaction in outdoor recreation. Journal of Experiential Education, 28(3), 309–324. https://doi.org/10.1177/105382590602800309
Yam, F. C. (2023). The Relationship Between Partner Phubbing and Life Satisfaction: The Mediating Role of Relationship Satisfaction and Perceived Romantic Relationship Quality. Psychol Rep, 126 (1), 303-331. https://doi:10.1177/00332941221144611
Young, J. C., & Widom, C. S. (2014). Long-term effects of child abuse and neglect on emotion processing in adulthood. Child Abuse & Neglect, 38(8), 1369–1381. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2014.03.008
Young, J. E., & Brown, G. (2005). Young Schema Questionnaire-Short Form; Version 3. New York: Schema Therapy Institute. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/t67023-000
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner’s guide. New York, NY: Guilford Press.