نقش میانجی دلبستگی به والدین و همسالان در رابطه بین بدرفتاری‌های دوران کودکی و خودکارآمدی با شخصیت جامعه‌ستیزی در نوجوانان

چکیده مقاله :

جامعه‌ستیزی به عنوان یک اختلال شخصیتی پیچیده، بر تعاملات فرد و درک احساسات تأثیر گذاشته و می‌تواند به رفتارهای آسیب‌رسان منجر شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی دلبستگی به والدین و همسالان در رابطه بین بدرفتاری‌های دوران کودکی و خودکارآمدی با شخصیت جامعه‌ستیزی در نوجوانان انجام شد. این پژوهش، یک مطالعه مقطعی با طرح همبستگی بود. نمونه پژوهش شامل 382 دانش‌آموز پایه‌های دهم و یازدهم بود که به صورت نمونه‌گیری در دسترس از میان کلیه دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم شهر رشت در نیمسال دوم  تحصیلی 1402 انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها، از پرسشنامه‌ی خودگزارشی جامعه‌ستیزی لوینسون (1995)، پرسشنامه‌ی ترومای دوران کودکی برنشتاین و همکاران (2003)، پرسشنامه‌ی خودکارآمدی عمومی شوارتزر و جروسلم (1995) و سیاهه تجدید نظر شده‌ی دلبستگی به والدین و همسالان آرمسدن و گرینبرگ (1987)، استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده­‌ها، از روش مدل‌یابی مبتنی بر تحلیل مسیر استفاده شد. تجربیات بدرفتاری دوران کودکی تنها به واسطه اثر میانجی دلبستگی به والدین و همسالان، با جامعه‌ستیزی نوجوانان در ارتباط بود (05/0>p). با اینحال خودکارآمدی هم به طور مستقیم و هم به واسطه اثرگذاری متغیر میانجی دلبستگی به والدین و همسالان با جامعه‌ستیزی نوجوانان رابطه داشت (05/0>p). دلبستگی به والدین و همسالان به عنوان عوامل میانجی در رابطه بین بدرفتاری‌های دوران کودکی و خودکارآمدی با شخصیت جامعه‌ستیزی در نوجوانان نقش مهمی ایفا می‌کنند. این یافته‌ها اهمیت توجه به عوامل میانجی در فرآیندهای روان‌شناختی نوجوانان را برجسته کرده و می‌تواند راهکارهایی برای مداخله و پیشگیری از رفتارهای جامعه‌ستیزانه در این گروه سنی ارائه دهد.

چکیده انگلیسی :

Psychopathy, as a complex personality disorder, affects an individual's interactions and perception of emotions and can lead to harmful behaviors. The present study aimed to investigate the mediating role of attachment to parents and peers in the relationship between childhood traumas and self-efficacy with psychopathic personality in adolescents. This study was a cross-sectional study with a correlational design. The research sample consisted of 382 tenth and eleventh-grade students who were selected through convenience sampling from all high school students in Rasht in the second semester of the 1402 academic year. To collect data, the Levenson Self-Report Sociopath Scale (1995), the Childhood Trauma Questionnaire (Bernstein et al., 2003), the Schwarzer and Jerusalem General Self-Efficacy Questionnaire (JSPE) (1995), and the Inventory Parents and Peers Attachment-Revised (Armsden and Greenberg, 1987),  were used. Path analysis modeling was used to analyze the data. The results showed that childhood traumatic experiences were associated with adolescent psychopathy only through the mediating effect of attachment to parents and peers (p<0.05). However, self-efficacy was associated with adolescent psychopathy both directly and through the mediating effect of attachment to parents and peers (p<0.05). Attachment to parents and peers play an important role as mediating factors in the relationship between childhood trauma and self-efficacy with psychopathic personality in adolescents. These findings highlight the importance of paying attention to mediating factors in adolescent psychological processes and can provide strategies for intervention and prevention of psychopathic behaviors in this age group.

منابع و مأخذ:

• امام‌قلی‌زاده بابلی، ا.، پاشایی ثابت، ف.، فتوکیان، ز. (1402). بررسی عوامل مؤثر بر خودکارآمدی عمومی در سالمندان مبتلابه ناتوانی جسمی-حرکتی، مجله پژوهش پرستاری ایران، 18(1)، 21-33.
• جراره، ج.، سیفوری، ا. (1402). پیش‌بینی اختلالات شخصیت براساس ترومای پیچیده و روابط موضوعی یا میانجی‌گری توانمندی ایگو در دانشجو معلمان. مجله روانشناسی، 105(27)، 84-94.
• جلیل نصرآباد سفلی، ک.، کدیور، پ.، صرامی، غ. (1399). نقش واسطه‌گری خودکارآمدی در ارتباط بین سبک‌های دلبستگی و سبک‌های اسنادی با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. فصلنامه روان شناسی تربیتی، 16(57)، 97-118.
• حجتی، ‌ق.، نقش، ‌ز.، خدایاری‌فرد، م. (1400). رابطۀ بین سبک دلبستگی و هویت اخلاقی: نقش واسطه ای همدلی. مجله روانشناسی، 98(25)، 215-235.
• دلجو، ب.، بخشی‌پور رودسری، ع.، فرنام، ع. (1401). مدل‌یابی ساختاری آسیب‌پذیری اولیه و ثانویه اختلال سایکوپاتی براساس سیستم‌های مغزی رفتاری در دانشجویان پزشکی تبریز، مجله تصویر سلامت، 13(2)، 234-243.
• رقیبی، م.، شیخ، ه.، شمس‌اله زاده، ی.، جلمبادانی، م. (1400). بررسی نقش واسطه‌ای سبک‌های دلبستگی به والدین و همسالان در پیش‌بینی پرخاشگری و خودکارآمدی اجتماعی نوجوانان مراجعه‌کننده به مراکز درمانی شهر زاهدان، فصلنامه علوم‌پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران، 31(3)، 358-365.
• شکرالله‌زاده، م.، سید موسوی، پ.، زاده‌محمدی، ع.، نصیری‌هانیس، غ.، مهدی‌عراقی، م. (1400). رابطه دلبستگی به والدین و همسالان با بلوغ اجتماعی نوجوانان؛ بررسی نقش میانجی دلبستگی به همسالان، فصلنامه علمی اندیشههای نوین تربیتی، 17(2)، 91-111.
• علی‌پور، ‌گ.، میری، ن.، سعادت، س. (1402). پیش‌بینی خودکارآمدی تحصیلی براساس ویژگی‌های شخصیت تاریک (ماکیاولی، خودشیفتگی و جامعه‌ستیزی) و بهزیستی معنوی در دانشجویان، مجله راهبردهای آموزش در علوم‌پزشکی، 16(2)، 144-151.
• کرینگ، آ.، جانسون، ش.، دیویسون، ج.، نیل، ج. (2013). آسیب‌شناسی روانی: علم و درمان اختلالات روانشناختی (ح. شمسی پور و م کچویی، مترجمان؛ چاپ سوم، جلد دوم). (چاپ فارسی، 1395). تهران: انتشارات ارجمند.
• کهرازهی، ف.، بامدی، ن. (1396). نقش سبک‌های دلبستگی به والدین و همسالان در پیش‌بینی خودکارآمدی اجتماعی دانش‌آموزان کلاس سوم دوره راهنمایی. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 14(27)، 207-220.
• کیوانلو، ص.، عطادخت، ا. (1403). تدوین مدل علّی آسیب‌پذیری نوجوانان به اعتیاد براساس حساسیت پردازش حسی و سیستم‌های مغزی رفتاری با میانجی‌گری ترومای دوره کودکی. مجله روانشناسی، 109(28)، 101-111.
• مردانشاهی، پ.، ابوالقاسمی، ع.، و سلطانی شال، ر. (1403). بررسی فراوانی اختلال شخصیت جامعه‌ستیز در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهرستان رشت. پنجمین کنفرانس ملی مطالعات آسیب‌شناسی روانی و روش‌های نوین درمان، 28 شهریور 1403، تهران: مرکز توسعه و گسترش مطالعات میان‌رشته‌ای (CDIS).
• Ahmed, I., & Islam, T. (2023). Dark personality triad and cyber entrepreneurial intentions: the mediation of cyber entrepreneurial self-efficacy and moderation of positive thinking. Journal of Kybernetes, 52(9), 3022-3043.‏
• Armesden, G.C., & Greenberg, M.T. (1987). The inventory parent and peer attachment: Individual difference and their relationship to psychological well-being in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 16,427-453.
• Bandura, A., & Wessels, S. (1997). Self-efficacy (pp. 4-6). Cambridge: Cambridge University Press.‏
• Bedwell, S. A., & Hickman, C. (2023). Effects of childhood trauma in psychopathy and response inhibition. Journal of Development and Psychopathology, 35(2), 724-729.‏
• Bernstein, D. P., Stein, J. A., Newcomb, M. D., Walker, E., Pogge, D., Ahluvalia, T., & Zule, W. (2003). Development and validation of a brief screening version of the Childhood Trauma Questionnaire. Journal of Child Abuse and Neglect, 27 (8), 169-190.
• Bryson, S. L., Baker, T., Ray, J. V., & Metcalfe, C. (2023). Parents, peers, and low self-control: Exploring the impact of time varying factors associated with deviance in early-and middle-adolescence. Journal of Criminal Justice, 84, 102029.‏
• Campos, C., Pasion, R., Azeredo, A., Ramião, E., Mazer, P., Macedo, I., & Barbosa, F. (2022). Refining the link between psychopathy, antisocial behavior, and empathy: A meta-analytical approach across different conceptual frameworks. Journal of Clinical Psychology Review, 94, 102145.
• D’Andrea, W., Ford, J., Stolbach, B., Spinazzola, J., & van der Kolk, B. A. (2012). Understanding interpersonal trauma in children: why we need a developmentally appropriate trauma diagnosis. American Journal of Orthopsychiatry, 82(2), 187-200.
• De Ruiter, C., Burghart, M., De Silva, R., Griesbeck Garcia, S., Mian, U., Walshe, E., & Zouharova, V. (2022). A meta-analysis of childhood maltreatment in relation to psychopathic traits. Journal of PLoS one, 17(8), e0272704.‏
• Demetriou, C., Charalampous, K., Uzun, B., & Essau, C. A. (2022). Validation of the inventory of parent and peer attachment in Cypriot clinical and non-clinical adolescents. Journal of Child and Family Studies, 31(10), 2756-2768.
• Hafeez, S., Qadeer, F., John, A., Luu, T., Iqbal, A., Khan, M. Q., & Sarmad, I. (2024). Experience Matters: Turning Psychopathy into Self-Efficacy and Job Performance. Journal of Asian Development Studies, 13(2), 1071-1084.‏
• Ireland, J. L., Mann, S., Lewis, M., Ozanne, R., McNeill, K., & Ireland, C. A. (2020). Psychopathy and trauma: exploring a potential association. International journal of law and psychiatry, 69, 101543.‏
• Karatzias, T., Shevlin, M., Ford, J. D., Fyvie, C., Grandison, G., Hyland, P., & Cloitre, M. (2022). Childhood trauma, attachment orientation, and complex PTSD (CPTSD) symptoms in a clinical sample: Implications for treatment. Journal of Development and Psychopathology, 34(3), 1192-1197.
• Karna, A., & Simon, S. (2024). Exploring emotion regulation mechanisms and attachment styles in individuals with childhood traum. World Journal of Advanced Research and Reviews, 22(1), 302-311.
• Khan, M. B. U., & Tang, Y. (2023). Influence of Childhood Adversity on Students’ Delinquent Activities: interplay with Neighborhood Context and Delinquent Peer Association. Journal of New Directions for Child and Adolescent Development, 2023(1), 6677530.
• Kim, J., Cardwell, S. M., & Lee, Y. (2023). Early onset delinquency and violent delinquency in adolescence: The role of abusive parents and delinquent peer associations. Journal of Crime & Delinquency, 69(6-7), 1183-1208.‏
• Kohlhoff, J., Mahmood, D., Kimonis, E., Hawes, D. J., Morgan, S., Egan, R., ... & Eapen, V. (2020). Callous–unemotional traits and disorganized attachment: Links with disruptive behaviors in toddlers. journal of Child Psychiatry & Human Development, 51, 399-406.‏
• Kyranides, M. N., Rennie, M., & McPake, L. (2024). Primary and Secondary Psychopathic Traits: Investigating the Role of Attachment and Experiences of Shame. The Journal of Psychology, 158(2), 115-133.‏
• Levenson, M. R. Kiehl, K. A. and Fitzpatrick, C. M. (1995). Assessing psychopathic attributes in a noninstitutionalized population, Journal of personality and social psychology, 68(1), 151.‏
• Lieberman, A. (2004). Traumatic stress and quality of attachment: Reality and internaliza- tion in disorders of infant mental health. The Journal of Infant Mental Health Journal, 25(4), 336-351.
• Moreira, D., Moreira, D. S., Oliveira, S., Ribeiro, F. N., Barbosa, F., Fávero, M., & Gomes, V. (2020). Relationship between adverse childhood experiences and psychopathy: A systematic review. The Journal of Aggression and violent behavior, 53, 101452.
• Murray, J., Shenderovich, Y., Gardner, F., Mikton, C., Derzon, J. H., Liu, J., & Eisner, M. (2018). Risk factors for antisocial behavior in low-and middle-income countries: A systematic review of longitudinal studies. The Journal of Crime and justice, 47(1), 255-364.‏
• Oriji, C. C. (2024). Recidivism: A correlationship between social discrimination and challenges of socioeconomic status in families in rivers state, Nigeria. BW Academic Journal, 10-10.
• Saladino, V., Fusco, A., Castellani, L., Calaresi, D., & Verrastro, V. (2024). Aggressive behavior among Italian justice-involved juveniles: The impact of attachment, discipline, and moral disengagement. Journal of Psychology, Crime & Law, 1-17.‏
• Schwarzer, R., & Jerusalem, M. (1995). Generalized Self-Efficacy Scale. In J. Weinman, S. Wright, & M. Johnston, Measures in health psychology: A user’s portfolio. Causal and control beliefs (pp. 35-37). Windsor, UK: NFER-NELSON
• Silva, A., Ferreira, S., Silva Pinto, É., Rocha, S. A., & Barbosa-Rocha, N. (2024). The relationship between childhood abuse and adult attachment styles: The mediator role of sensory over-responsivity. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 33(2), 236-254.‏
• Skliarova, T., Pedersen, H., Hafstad, H., Vaag, J. R., Lara-Cabrera, M. L., & Havnen, A. (2023). The construct validity of an abridged version of the general self-efficacy scale for adults with attention-deficit/hyperactivity disorder. Journal of Frontiers in Psychiatry, 14, 1212961.
• Ung, J., & Lloyd, C. D. (2024). Exploring the relationships between criminal self‐efficacy factors and recidivism. Journal of Legal and Criminological Psychology, 29(2), 195-211.‏
• Viding, E., & McCrory, E. J. (2018). Understanding the development of psychopathy: progress and challenges. Journal of Psychological Medicine, 48(4), 566-577.‏
• Voestermans, D., Eikelenboom, M., Rullmann, J., Wolters-Geerdink, M., Draijer, N., Smit, J. H., ... & van Marle, H. J. (2021). The association between childhood trauma and attachment functioning in patients with personality disorders. Journal of personality disorders, 35(4), 554-572.
• Wei, M., Russell, D. W., & Zakalik, R. A. (2005). Adult attachment, social self-efficacy, self-disclosure, loneliness, and subsequent depression for freshman college students: A longitudinal study. Journal of Counseling Psychology, 52(4), 602.‏
• Wente, V. M., Retz-Junginger, P., Crombach, A., Retz, W., & Barra, S. (2023). The suitability of the Childhood Trauma Questionnaire in criminal offender samples. International journal of environmental research and public health, 20(6), 5195.