کارآزمایی بالینی اثربخشی زوجدرمانی شناختی- رفتاری مبتنیبر هیجان در کاهش فرسودگی و بهبود صمیمیت زناشویی زوجین متعارض
محورهای موضوعی : روانشناسی خانواده
راضیه ندری
1
,
مسعود صادقی
2
*
,
فیروزه غضنفری
3
1 - گروه روانشناسی، دانشکدهادبیات و علومانسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران.
2 - گروه روانشناسی، دانشکدهادبیات و علومانسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران.
3 - روه روانشناسی، دانشکدهادبیات و علومانسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران.
کلید واژه: زوجدرمانی شناختی- رفتاری مبتنیبر هیجان, فرسودگی زناشویی, صمیمیت زناشویی, طرح آزمایشی تکآزمودنی, تعارض زناشویی,
چکیده مقاله :
رضایت زناشویی و ارتباطات ميان زوجين پيامدهای متعددی بهدنبال دارد؛ در دهه نخست زندگی مشترک، رضایت زناشویی کاهش مییابد و تعارضات رخ خواهند داد. این تعارضات میتوانند باعث افزایش فرسودگی زناشویی و کاهش صمیمیت زناشویی شوند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی- رفتاری مبتنیبر هیجان بر فرسودگی زناشویی و صمیمیت زناشویی در زوجین انجام شد. جامعه آماری، شامل زوجین دارای تعارض زناشویی مراجعهکننده به مراکز مشاوره خانواده شهرستان الشتر و حجم نمونه شامل سه زوج (6 نفر) بود که بهطور داوطلبانه انتخاب شدند و تحت زوجدرمانی شناختی- رفتاری مبتنی برهیجان قرار گرفتند. در این پژوهش از طرح تکموردی چند خط پایه استفاده شد. پروتکل زوجدرمانی شناختی- رفتاری مبتنیبر هیجان در 15 جلسه مداخله 60 دقیقهای اجرا گردید و آزمودنیها به پرسشنامههای فرسودگی زناشویی پاینز (1996) و صمیمیت زناشویی واکر و تامپسون (1983) پاسخ دادند. دادهها به روش ترسیم دیداری، شاخص تغییر پایا و فرمول درصد بهبودی تحلیل شدند. یافتههای پژوهش حاکیاز این است که زوجدرمانی شناختی- رفتاری مبتنیبر هیجان بر کاهش فرسودگی زناشویی و افزایش صمیمیت زناشویی تأثیرگذاری مثیت و معنادار داشته است. ازاینرو، بهرهگیری از زوجدرمانی شناختی- رفتاری مبتنیبر هیجان برای زوجین متعارض مراجعهکننده به مراکز روانشناسی نتیجهبخش خواهد بود.
Marital satisfaction and relationships between couples have several consequences; In the first decade, marital satisfaction will decrease and conflicts will occur. These conflicts can increase marital burnout and reduce marital intimacy. The present study was conducted with the aim of investigating the effectiveness of emotion-based cognitive behavioral therapy on marital burnout and marital intimacy in conflicted couples referring to family counseling centers in Alshatar city. The statistical population included couples with marital conflict referring to the family counseling centers of Alshatar city and the sample size included 3 couples (6 persons) who were voluntarily selected and underwent emotional-based cognitive behavioral couple therapy. In this research, a single-case design with multiple baselines was used. The emotion-based cognitive-behavioral couple therapy protocol was implemented in 15 60-minute intervention sessions, and subjects responded to Pines' (1996) Marital Apathy and Walker and Thompson's (1983) Marital Intimacy Questionnaires. The data were analyzed by visual drawing method, stable change index and recovery percentage formula. Research findings indicate that Emotionally Focused Cognitive Behavioral Therapy has had a significant positive impact on reducing marital burnout and increasing marital intimacy. Therefore, utilizing Emotionally Focused Cognitive Behavioral Therapy for conflicted couples seeking help at psychological centers will yield positive results.
اعتمادی، عذرا. (1386). افزایش صمیمیت زناشویی. تازههای روان درمانی، 13(50)، 21-42. http://noo.rs/WNIb4
پناهیفر، سجاد؛ میردریکوند، فضلاله؛ صادقی، مسعود. (1401). مقایسه اثربخشی زوجدرمانی طرحواره محور، هیجان مدار و درمان مبتنیبر پذیرش و تعهد بر کارکردهای صمیمیت زوجین در آستانه طلاق در خانوادههای نظامی. پرستار و پزشک در رزم؛ ۱۰ (۳۴): ۶۶-۸۱. DOI:10.29252/npwjm.10.34.66
جعفری، لیلا؛ رحیمیان بوگر، اسحاق؛ جراره، جمشید؛ تقوائی نیا، علی. (1402). مقایسه زوجدرمانی متمرکز بر هیجان و زوجدرمانی گاتمن بر سازش زناشویی و چهار اسب سوارکار نابودگر زوجین. مجله روانشناسی؛3 (27): 242-250. http://iranapsy.ir/Article/37415/FullText
خیلدار، ریحانه؛ فتحی آشتیانی، مینا.(1403). رابطه بین صمیمت خانواده بر عزت نفس نوجوانان: نقش میانجیگری اعتیاد به اینترنت. مجله روانشناسی. 1(28)، 123-131. http://www.iranapsy.ir/fa/Article/45109
زمانیفر، مژگان؛ کشاورزی ارشدی، فرناز؛ حسنی، فریبا؛ و امامیپور، سوزان. (1401). مقایسه اثربخشی زوجدرمانی شناختی- رفتاری با زوجدرمانی سیستمی- رفتاری بر صمیمیت و تمایزیافتگی خود در زوجین با تعارض زناشویی. مجله علوم روانشناختی. (117)21: 1798-1779. DOI: 10.52547/JPS.21.117.1779
سالمی، یاسمین؛ ابویی، آزاده؛ سعیدمنش، محسن. (1400). پیشبینی رضایت جنسى زنان متأهل برمبنای تعهد زناشویی، صمیمیت زناشویی و سبکهای دلبستگى در دوران کرونا. خانواده درمانی کاربردی. 2(5): 94-115. http://noo.rs/8Q1NA
صالحی، حسین؛ جهانگیری، علی؛ بخشی پور، ابوالفضل. (1400). مقایسه اثربخشی زوجدرمانی شناختی- رفتاری و زوجدرمانی مبتنیبر پذیرش و تعهد بر کاهش دلزدگی زناشویی زوجین. سلامت جامعه، 15(1): 19-29. DOI:10.22123/CHJ.2021.246660.1573
صفا کرمانشاهی، یاسمن؛ نیکویی، فاطمه؛ حیاتی، غلامحسن.(1400). اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیکی بر سازگاری و صمیمیت زناشویی زنان دچار تعارضات زناشویی. رویش روان شناسی. ۱۰ (۱۲) :۱۶۹-۱۷۸. DOI:20.1001.1.2383353.1400.10.12.9.1
قاسمی فرحناز، افشاری نیا کریم، امیری حسن. (1402). مقایسه اثربخشی زوجدرمانی هیجان مدار و زوجدرمانی شناختی- رفتاری بر دلزدگی زوجین. مجله علوم پزشکی رازی. ۳۰ (۳) :۸۱-۹۰. http://rjms.iums.ac.ir/article-1-7443-fa.html
محمدی، محمد؛ اژه ای،جواد؛ غلامعلی لواسانی، مسعود.(1397). اثربخشی آموزش رویکرد هیجان مدار بر دلزدگی زناشویی و میل به طلاق در زوج ها.مجله روانشناسی، 4 (22):362-378. http://iranapsy.ir/Article/21368/FullText
مسعودی، زهرا؛ اسمخوانی اکبرینژاد، هادی. (1403). اثربخشی زوجدرمانی هیجانمدار بر بخشش و صمیمیت جنسی زنان آسیبدیده از خیانت زناشویی. مجله روانشناسی، (28)2: 162-170. http://www.iranapsy.ir/Article/45475
نبیئی، آناهیتا؛ حسینی، سعیده السادات؛ کاکابرایی، کیوان؛ امیری، حسن. (1400). الگوی معادلات ساختاری در رابطه بین گرایش به طلاق با مهارتهای ارتباطی و سلامتخانواده اصلی با نقش واسطهای صمیمیت زناشویی. فصلنامه علمی روشها و مدلهای روانشناختی، 12(1): 131-143. DOI:10.30495/JPMM.2021.4728
ندری، راضیه؛ صادقی، مسعود؛ غضنفری، فیروزه. (1402). اثربخشی درمان شناختی- رفتاری مبتنیبر هیجان بر نشخوار ذهنی خشم و فضیلتهای زناشویی در زوجین متعارض. روانشناسی خانواده..(2) 10، 104-119 DOI: 10.22034/ijfp.2024.2014107.1272
یوسفی، ناصر؛ عزیزی، آرمان. (1397). تبیین مدلی برای پیش بینی تعارض زناشویی بر اساس تمایز یافتگی و تیپهای شخصیتی. فرهنگ مشاوره و روان درمانی (فرهنگ مشاوره)، 9(35): 57-78. SDOI: https://doi.org/10.22054/qccpc.2018.31499.1811
Afifi T, Granger D, Ersig A, Tsalikian E, Shahnazi A, Davis S, et al. (2019). Testing the theory of resilience and relational load (TRRL) in families with type I diabetes. Health communication; 34(10):1107- 19. DOI: 10.1080/10410236.2018.1461585
Alavimoghadam S T, Mafakheri A, Jahangiri A. Effectiveness of Emotion-Focused Couple Therapy in Marital Burnout, Marital Forgiveness, and Communication Styles of Couples Affected by Extramarital Relationships. Avicenna J Neuro Psycho Physiology 2021; 8 (3) :151-156. DOI: 10.32592/ajnpp.2021.8.3.106.
Bagheri, R., Ostovar, S., Griffiths, M. D., Mohd Hashim, I.H. (2023). Server connection versus marital disconnection: An investigation of the effect of internet addiction on couple burnout in Iran. Technology in Society. 72(2) DOI:10.1016/j.techsoc.2022.102163
Blatterer, H. (2015). Everyday Friendships: Intimacy as Freedom in the Complex World. New York: Palgrave Macmillan.
Bodenmanna, G., Kessler, M., Kuhn, R., Hocker, L., Randall, A. (2020). Cognitive-Behavioral and Emotion-Focused Couple Therapy: Similarities and Differences. Clinical Psychology in Europe, 2(3). DOI: 10.32872/cpe. v2i3.2741
Buhler, J, L., Krauss, S., & Orth, U. (2021). Development of relationship satisfaction across the life span: A systematic review and meta-analysis. Psychological Bulletin, 147(10), 1012-1053. DOI: 10.1037/bul0000342
Christensen, A., Doss, B. D., & Jacobson, N. S. (2020). Integrative behavioral couple therapy: A therapist’s guide to creating acceptance and change. Marital and Family Therapy 47(3):805-806. DOI:10.1111/jmft.12487
Clark, D. A., Donnellan, M. B., Robins, R. W. (2020). Antisocial traits, negative emotionality, and trajectories of relationship quality in Mexican-origin couples. Journal of personality disorders, 34(4), 27-47. DOI: 10.1521/pedi_2019_33_410.
Durães, R. S. S., Khafif, T. C., Lotufo-Neto, F., & Serafim, A. D. P. (2020). Effectiveness of cognitive behavioral couple therapy on reducing depression and anxiety symptoms and increasing dyadic adjustment and marital social skills: An exploratory study. The Family Journal, 28(4), 344-355. DOI:10.1177/1066480720902410
Fincham, F. D., & Beach, S. R. H. (2023). Attributions in marriage: A decade in review. Journal of Family Theory & Review, 15(2), 123-145. https://doi.org/10.1111/jftr.12501
Fischer MS, Baucom DH, Cohen MJ. (2016). Cognitive-Behavioral Couple Therapies: Review of the Evidence for the Treatment of Relationship Distress, Psychopathology, and Chronic Health Conditions. Fam Process, 55(3):423-42. doi: 10.1111/famp.12227.
Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3): 218-226. DOI: 10.1037//0003-066x.56.3.218
Glisenti, K., Strodl, E., King, R., & Greenberg, L. (2021). The feasibility of emotion-focused therapy for binge-eating disorder: a pilot randomized wait-list control trial. Journal of Eating Disorders, 9(1), 1-15. DOI: 10.1186/s40337-020-00358-5
Greenman, P. S., & Johnson, S. M. (2022). Emotionally focused therapy: Attachment, connection, and health. Current Opinion in Psychology, 43, 146-150. DOI: 10.1016/j.copsyc.2021.06.015
Gurman, A., & Jacobson, N. (2015). Therapy with couples: Clinical Hand book of Couple Therapy. New York: Guilford press.
Jackson, J.B, Miller RB, Oka M, Henry RG. (2014). Gender Differences in Marital Satisfaction: A Meta–analysis. Journal of Marriage and Family,76(1):105-29. https://doi.org/10.1111/jomf.12077
Jafari, A., Alami, A., Charoghchian, E., Delshad Noghabi, A., & Nejatian, M. (2021). The impact of effective communication skills training on the status of marital burnout among married women. BMC women's health, 21 (1), 1-10. DOI:10.1186/s12905-021-01372-8
Jesse, M. T., Shkokani, L., Eshelman, A., De Reyck, C., Abouljoud, M., & Lerut, J. (2018). Transplant surgeon burnout and marital distress in the sandwich generation: the call for organizational support in family life. In Transplantation proceedings, 50(10), 2899-2904. https://doi.org/10.1016/j.transproceed.2018.01.053
Johnson, S. M. (2008). Hold me tight. Seven conversations for a lifetime of love. New York: Little, Brown and Company.
Khajevand, A., & Ghorbani Nejad, S. (2022). The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy on the Psychological Capital of Couples Seeking Divorce. International Journal of Applied Behavioral Sciences, 9(2), 16–22. https://doi.org/10.22037/ijabs.v9i2.34566
Liu M, Li L, Xiao Y, Wang X, Ye B, Wang X, Geng F. (2023) The psychological mechanism underlying neuroticism on divorce proneness: The chain mediating roles of negative partner support and couple burnout and the moderating role of economic level. Affective Disorders; 327:279-284. DOI: 10.1016/j.jad.2023.01.092
Pines, A. M. (1996). Couple burnout: Causes and cures, Routledge.
Sahoo, S., Pattnaik, J. I., Mehra, A., Nehra, R., Padhy, S. K., & Grover, S. (2021). Beliefs related to sexual intimacy, pregnancy and breastfeeding in the public during COVID-19 era: a web-based survey from India. Journalof Psychosomatic Obstetrics & Gynecology, 42(2), 100-107. DOI: 10.1080/0167482X.2020.1807932
Siegel A, Levin Y, Solomon Z. (2019). The role of attachment of each partner on marital adjustment. Family Issues; 40(4):415-34. DOI:10.1177/0192513X18812005
Tahir K, Khan N. (2021). Mediating role of body image between sexual functioning and marital intimacy in Pakistani women with breast cancer. Psycho‐Oncology; 30(2), 260-266. DOI:10.1002/pon.5563
Walker, A. J., & Thompson, L. (1983). Intimacy and intergenerational aid and contact among mothers and daughters. Marriage and the Family, 10, 841-849. https://doi.org/10.2307/351796